„Wirtu@lni-Re@lni” to projekt realizowany w partnerstwie z Akademią Pomorską w Słupsku, który odpowiada na problem rosnącego zjawiska mowy nienawiści i działań dyskryminacyjnych, które przekładają się na wzrost przestępstw motywowanych nienawiścią. Poprzez realizację szkoły tolerancji, warsztatów uwrażliwiających, Żywej Biblioteki, wystaw ma na celu przeciwdziałanie rozpowszechnianiu mowy nienawiści.

Zaplanowane działania prowadzą do wzmocnienia odwagi cywilnej w występowaniu przeciwko aktom dyskryminacji i wskazują możliwości wpływania na zmianę relacji międzyludzkich. Adresatami działań są liderzy lokalni z małych miejscowości województwa pomorskiego i warmińsko-mazurskiego oraz osoby zainteresowane działaniami mającymi na celu przeciwdziałanie mowie nienawiści i dyskryminacji bez względu na jej formę, a także studenci Akademii Pomorskiej.

Uczestnicy Projektu

Projekt „Wirtu@lni-Re@lni” skierowany jest do studentów Akademii Pomorskiej w Słupsku oraz liderów lokalnych, czyli osób z organizacji pozarządowych, szkół, bibliotek, domów kultury z województwa pomorskiego i warmińsko-mazurskiego, którzy będą liderami projektu w swoich miejscowościach i aktywnie włączą się w prowadzone działania projektowe.

Harmonogram działań:

Działania:

  1. Szkoła tolerancji dla liderów lokalnych – cykl pięciu dwudniowych szkoleń wyjazdowych dla liderów lokalnych (razem 90h). Spotkania odbędą się w okresie październik 2014 – luty 2015 roku (pierwsze szkolenie odbędzie się w dniach 24-26 października 2014 r.)

Zakres szkoleń obejmuje:

  • psychologiczne i społeczne uwarunkowania stereotypów, uprzedzeń i dyskryminacji;

  • edukację międzykulturową;

  • prawa człowieka;

  • omówienia społecznych i psychologicznych przyczyn występowania mowy nienawiści w sieci;

  • Porozumienie bez Przemocy(NVC);

  • koncepcję i funkcjonowanie Żywej Biblioteki – sposób organizacji spotkań, dobór „książek”;

  • metodykę prowadzenia warsztatów.

Prowadzący szkolenia:

dr Laura Kobe – ekspertka w dziedzinie praw człowieka w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, członek Rady do spraw Przeciwdziałania Dyskryminacji Rasowej, Ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji powołanej przez Premiera RP w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji; pracownik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Warszawie: koordynatorka programu Szkoła Praw Człowieka.

Dominika Jasińska – trenerka rozwoju osobistego, trenerka Porozumienie bez Przemocy rekomendowana przez Center for Nonviolent Communication; od wielu lat prowadzi warsztaty i szkolenia z komunikacji, rozwiązywania konfliktów i rozwoju osobistego, dla osób prywatnych, firm i szkół; mediatorka i coach.

Bogdan Drozdowicz – mediator sądowy, wykładowca, trener, ekspert i konsultant programów realizowanych dla organizacji pozarządowych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka.

2. Warsztaty uwrażliwiające (psychospołeczne) – warsztaty organizowane dla mieszkańców miejscowości, w których pracują liderzy lokalni w terminie grudzień 2014 – czerwiec 2015 roku (2 spotkania w miesiącu po 5h). Tematyka zajęć obejmie m.in.: sztukę porozumiewania się, prawa człowieka, język żyrafy, edukację międzykulturową, przeciwdziałanie stereotypom, uprzedzeniom i dyskryminacji. W każdym z warsztatów uczestniczył będzie lokalny lider, który na różnych etapach włączy się w ich prowadzenie, będąc na początku obserwatorem, następnie współprowadzącym w całym cyklu warsztatowym. Dzięki temu liderzy nabędą praktykę, niezbędną do samodzielnego prowadzenia warsztatów po zakończeniu realizacji projektu.

3. Żywa biblioteka – spotkania dla społeczności lokalnej miejscowości, w których pracują liderzy, dające możliwość wypożyczenia żywych ludzi („książek”) z grup postrzeganych stereotypowo, aby porozmawiać z nimi o ich życiu i zadać pytania na dowolny temat. Każdorazowo, wspólnie z liderami lokalnymi wybierzemy osoby zaproszone na spotkania.

4. Kino tolerancja – projekcje filmowe wraz w dyskusją/warsztatami skierowane do wszystkich mieszkańców miejscowości, w których pracują liderzy lokalni. W okresie wakacyjnym organizowane będą spotkania i projekcie filmowe osobno dla dwóch grup odbiorców: dzieci oraz dorosłych i młodzieży prowadzone przez liderów lokalnych.

5. Zajęcia dla studentów Akademii Pomorskiej – zajęcia fakultatywne prowadzone w semestrze zimowym i letnim w roku akademickim 2014/2015 w wymiarze 30h/semestr. Tematyka zajęć obejmuje włączenie treści edukacji równościowej do codziennej pracy pedagoga (w pracy w szkołach z dziećmi, młodzieżą, kadrą pedagogiczną, w ośrodkach pomocy społecznej, w pracy z osobami starszymi). Celem zajęć jest uwrażliwienie przyszłych pedagogów na uwzględnianie aspektów edukacji równościowej i antydyskrymianacyjnej w swej codziennej pracy, a nie tylko ograniczanie działań tym zakresie do epizodycznie prowadzonych warsztatów i reagowania w sytuacjach kryzysowych.

6. Wystawa Interaktywna – Sieć Wrażliwych – przygotowana wspólnie z liderami lokalnymi i uczestnikami warsztatów uwrażliwiających interaktywna wystawa, której celem będzie:

-przeciwdziałanie stereotypom – pokazanie realnej sytuacji ofiar mowy nienawiści;

-zobrazowanie wpływu mowy nienawiści na decyzje osób, o których się pisze;

-wprowadzenie elementów Porozumienia bez Przemocy jako formy reakcji na mowę nienawiści

-ukazanie rzeczywistej sytuacji mniejszości jako przeciwwagi do pojawiających się komentarzy.

7. Wystawa „Ofiary mowy nienawiści” – wystawa zdjęć/ ilustracji wraz z historią osoby, która doświadczyła mowy nienawiści.

8. Konferencja naukowo-metodyczna – dwudniowa konferencja naukowo-metodyczna dotyczącą zjawiska mowy nienawiści organizowana na Akademii Pomorskiej w Słupsku. Pierwszy dzień będzie konferencją naukową, w której wezmą udział osoby badające zjawisko mowy nienawiści, uprzedzeń, sytuacji mniejszości itd. Drugiego dnia odbędą się wykłady plenarne/warsztaty dla praktyków, którzy w codziennej pracy mogą wykorzystać wiedzę dotyczącą przeciwdziałania mowie nienawiści.

Harmonogram działań:

Działanie Termin
Szkoła tolerancji dla liderów lokalnych październik 2014 – luty 2015
Warsztaty uwrażliwiające (psychospołeczne) grudzień 2014 – listopad 2015
Żywa biblioteka marzec – listopad 2015
Kino tolerancja lipiec – sierpień 2015
Wystaw interaktywna i wystawa „Ofiary mowy nienawiści” wrzesień – grudzień 2015
Zajęcia dla studentów Akademii Pomorskiej październik 2014 – czerwiec 2015
Konferencja naukowo-metodyczna grudzień 2015

Szkoła tolerancji dla liderów lokalnych – cykl pięciu dwudniowych szkoleń wyjazdowych dla liderów lokalnych (razem 90h).

Harmonogram spotkań liderów lokalnych w ramach Szkoły Tolerancji

Termin spotkania Zakres tematyczny
07-09 listopada 2014 roku Edukacja międzykulturowa
28-30 listopada 2014 roku Prawa czlowieka
12-14 grudnia 2014 roku Zjawisko mowy nienawiści, przeciwdzialanie stereotypom i uprzedzeniom
23-25 stycznia 2015 roku Porozumienie bez Przemocy
06-08 lutego 2015 roku 06-08 lutego 2015 roku

W ramach Szkoły Tolerancji liderzy i liderki z Ustki, Kępic, Człuchowa, Rzeczenicy, Kwidzyna, Gdyni, Szczytna, Węgorzewa, Giżycka i Koczarek wzięli udział w cyklu szkoleń, które stanowią początek działań projektowych w ich miejscowościach.

Pierwsze szkolenie odbyło się w Mikoszewie w dniach 07-09 listopada 2014 r. Jego tematem była edukacja międzykulturowa. Uczestnicy/Uczestniczki opracowali definicje kultury i zastanawiali się nad jej widocznymi i niewidocznymi elementami, które składają się na model kultury jako góry lodowej. Podczas budowy mostu doświadczyli różnic międzykulturowych, które stały się punktem wyjścia do dyskusji o wymiarach kultury i zjawiskach występujących na styku kultur. Dyskutowano także o zjawisku szoku kulturowego i strategiach akulturacji.

Kolejne szkolenia odbyły się już w Gdańsku.

W ostatni weekend listopada 2014 r. Uczestnicy/Uczestniczki podczas szkolenia prowadzonego przez dr Laurę Koba rozmawiali o prawach człowieka. Dyskutowali o tym czym są prawa człowieka i o świadomości społeczeństwa w tym zakresie. Poznali krajowe i międzynarodowe instrumenty ochrony praw człowieka oraz działania prowadzone na rzecz ochrony praw człowieka. Bliżej przyjrzeli się ochronie praw osób wykluczonych i należących do mniejszości. Ostatniego dnia szkolenia wzięli udział w symulacji: „Prawa dziecka przed sądem”. Inscenizacja rozprawy sądowej opartej na Sądzie Koleżeńskim Janusza Korczaka.

W dniach 12-14 grudnia 2014 r. odbyło się szkolenie na temat Zjawiska mowy nienawiści, psychologicznych i społecznych uwarunkowań stereotypów prowadzone przez Bogdana Drozdowicza. Uczestnicy/Uczestniczki zastanawiali się nad tożsamością i jej psychologicznymi uwarunkowaniami, zdobywali wiedzę o społecznych i psychicznych uwarunkowaniach rozwoju tożsamości w życiu. Dyskutowali o stereotypach i ich funkcjach społecznych oraz roli w tworzeniu sytuacji konfliktowych i mowy nienawiści. Identyfikowali mechanizmy powstawania stereotypów i uprzedzeń w życiu społecznym. Podczas warsztatów mogli przećwiczyć wybrane sposoby radzenia sobie z konfliktami i zachowaniami agresywnymi. Długa sesja była poświęcona rozpoznawaniu dyskryminacji i jej szczególnej formy – mowy nienawiści. Dyskutowano o korzyściach z reakcji i konsekwencjach braku reakcji na mowę nienawiści. Uczestnicy/Uczestniczki doskonalili także swoje umiejętności w zakresie odważnych form komunikacji jako przeciwdziałaniu mowie nienawiści.

Kolejne szkolenie z Porozumienia bez Przemocy prowadziła Dominika Jasińska w dniach 23-25 stycznia 2015 r. Tym razem Uczestnicy/Uczestniczki poznali cztery kroki komunikacji wg Porozumienia bez Przemocy. Skupili sie na zrozumieniu siebie i zrozumieniu innych. Poznali komunikaty blokujące porozumienie i uczyli się odróżniać obserwacje od interpretacji. Dyskutowali o roli uczuć, empatii i potrzeb w procesie komunikacyjnym. Doskonalili umiejętności rozwiązywania konfliktów w oparciu o Porozumienie bez Przemocy.

Podczas ostatniego szkolenia, w pierwszy weekend lutego 2015 r., Koordynatorka sieci Żywych Bibliotek w Polsce – Dorota Mołodyńska-Küntzel przygotowywała Uczestniczki do organizacji Żywej Biblioteki w ich miejscowościach. Przedstawiła historię Żywej Biblioteki, na która składają się: działalność Stop Volden, Festiwal Roskilde, Kampania “Każdy inny – wszyscy równi”, a także wytłumaczyła zastosowanie Żywej Biblioteki jako metody edukacji o prawach człowieka. Uczestniczki poznały przygotowanie Żywej Biblioteki krok po kroku: cele, zespół, lista Żywych Książek, rekrutacja, współpraca z partnerami, przygotowanie materiałów, bezpieczeństwo, promocja, media, event, ewaluacja. Podczas szkolenia przedstawione zostały Standardy Żywej Biblioteki Polska. Żywo dyskutowano również o dylematach związanych z organizowaniem Żywej Biblioteki.

Po zakończeniu cyklu szkoleń w ramach Szkoły Tolerancji Uczestnicy/Uczestniczki zaopatrzeni w wiedzę, umiejętności i narzędzia pracy rozpoczęli realizację działań projektowych w miejscowościach, w których pracują.

[…] Niewątpliwie największym atutem recenzowanej książki jest jej interdyscyplinarność. Analizowane problemy ukazane są z perspektywy różnych dyscyplin, co dobrze wróży jej popularności i użyteczności. Z pewnością znajdzie ona liczne grono odbiorczyń i odbiorców. Kolejną zaletą książki jest dbałość jej Autorów i Autorek o poziom i jakość akademickiego dyskursu oraz wnikliwa uwaga, z którą obserwują i niekiedy postulują zmiany dokonujące się w polskiej rzeczywistości społeczno-kulturowej.

[…] Nośna teoretycznie i badawczo, ważna i interesująca w podejmowanej problematyce –
z pewnością znajdzie bardzo liczne grono czytelników i czytelniczek. Podstawą kompozycji książki jest rzetelna wiedza teoretyczna, bardzo ciekawe pomysły badawcze oraz wartościowe interpretacje.
Z pewnością będzie ona wykorzystywana przez studentki i studentów kulturoznawstwa, socjologii, pedagogiki, queer i gender studies oraz przez badaczki i badaczy zainteresowanych zjawiskami kultury współczesnej.

prof. zw. dr hab. Lucyna Kopciewicz

WSTĘP

Równouprawnienie ze względu na płeć, pochodzenie, religię, sprawność fizyczną, wiek, orientację seksualną i wiele innych, to zobowiązania, jakie Polska zdecydowała się wypełniać zaświadczając to treścią Konstytucji RP oraz podpisując szereg zapisów i regulacji międzynarodowych dotyczących przeciwdziałania dyskryminacji. Stosunek państwa i społeczeństwa do grup mniejszościowych oraz poszanowanie ich praw jest testem dla funkcjonowania każdej demokracji. Również w Polsce istnieją osoby przynależące do przeróżnych mniejszości społecznych, jak choćby: etnicznych, narodowych, religijnych, wiekowych, płciowych, seksualnych i tych determinowanych sprawnością fizyczną lub intelektualną. Niestety, problem dyskryminacji na jaką są one narażone należy do stałego ryzyka w kraju pełnym ludzi o zróżnicowanym światopoglądzie i odmiennych oczekiwaniach w zakresie dziedziny polityki, prawa, ekonomii, obyczajowości i kultury. Z tego powodu proponowana monografia jest zaproszeniem do refleksji w imię poszerzania granic myślenia o nierównościach społecznych w horyzoncie edukacji i dla jej otwierania. Tę, niezależnie od tego, czy potraktować wąsko, jako proces ograniczony do środowiska szkolnego, czy szerzej, utożsamiając z wieloobszarowym procesem wspierania i kształtowania rozwoju człowieka, nie sposób oddzielić od zagadnień stratyfikacji, podziałów władzy, dystrybucji dóbr i odpowiedzialności. W dyskusji nad zjawiskiem nierówności społecznych udział wzięli Autorzy reprezentujący różne dyscypliny naukowe, profesje i instytucje.

Wyodrębniliśmy cztery obszary, w których toczy się ta dyskusja. Część nazwana Dysproporcje i niesprawiedliwość poświęcona jest mechanizmom podtrzymującym społeczne dysproporcje. Stratyfikacja społeczna i współwyznaczana przez nią nierówna dystrybucja ról, statusów oraz dostępu do wielu innych dóbr zyskują wsparcie w procesach utrwalających istniejący stan rzeczy. Interesujące jest wobec tego, jakie mechanizmy wychodzą temu naprzeciw.

W drugiej części, pod nazwą Seksualność i tożsamość, dyskusja toczy się wokół zagadnień mniejszości seksualnych, dyskryminacji płciowej oraz przemocy seksualnej. Przyczyny, przebieg i konsekwencje dyskryminacji ze względu na seksualność i płeć uzyskują inny ogląd, być może znacznie pełniejszy, jeśli wyakcentowana zostaje płaszczyzna tożsamości. Dziś nie da się już zaprzeczać, że pomiędzy płcią, seksualnością i tożsamością istnieją silne bilateralne zależności.

Kolejna część, o nazwie Edukacja i szkoła, obejmuje zagadnienia strategii, programów i innych rozwiązań zabezpieczających wychowanie, opiekę, kształcenie oraz samą szkołę przed rozprzestrzenianiem się w ich obrębie mechanizmów dyskryminacji i procesów sprzyjających narastaniu nierówności społecznych. Wypada odkurzyć pojęcia empatia i tolerancja, aby rozprawianie nad edukacją i szkołą jako tych, które nie tylko padają ofiarą, ale też stanowią oręż w walce z dysproporcjami społecznymi i niesprawiedliwością nie zostało zdominowane rezonerskim tonem.

Część czwarta zatytułowana jest Natura i kultura. Interakcja między tytułowymi czynnikami pozwala ustawiać problematykę nierówności społecznych w perspektywie ukazującej niewidoczne dotychczas aspekty. Wśród nich nieuchronność dysproporcji, ale także procesy, w świetle których nierówności społeczne, jeśli nie przestają mieć znaczenia, to przynajmniej wyrażają się w nowej i często zredukowanej postaci.

Zagadnienia znajdujące się w tytułach wskazanych części wskazują na wzajemne przenikania, a ich zestawienie obrazuje złożoność problematyki nierówności społecznych, różnorodność jej przejawów, oraz miejsc i sfer, w jakich do nich dochodzi.

Pora przejść do prezentacji zawartości wyodrębnionych części tomu. Pierwsza – Dysproporcje i niesprawiedliwość – zawiera 5 rozdziałów. Rozpoczyna ją tekst Zbyszko Melosika zatytułowany Edukacja i stratyfikacja społeczna, w którym pisząc o społecznych funkcjach formalnej edukacji Autor podejmuje problem jej wpływu na społeczne biografie jednostek oraz – w szerszym kontekście – jej roli w procesach społecznej stratyfikacji. Autor w swoich rozważaniach, usytuowanych w kontekście kwestii równość/nierówność, podejmujeszereg prób egzemplifikacji tytułowego problemu.

Rozważania o warunkach i czynnikach możliwości zawodowych, jakie posiadają współczesne wykształcone kobiety, przy uwzględnieniu szerszego tła historycznego i społeczno-kulturowego (dostępu kobiet do placówek szkolnictwa wyższego oraz wykorzystania na rynku pracy posiadanych kredencjałów edukacyjnych – dyplomów – symbolizujących wiedzę, kwalifikacje i kompetencje) w tekście zatytułowanym Kobiety, dyplom i rynek pracy. Kontrowersje wokół dostępu do statusu, stanowisk i dochodów podejmuje Agnieszka Gromkowska-Melosik.

Problematyka zjawiska mowy nienawiści w świetle mechanizmów socjologicznych i psychologicznych przedstawiona została w artykule Krystyny Kmiecik-Baranzatytułowanym Mowa nienawiści: socjologiczne i psychologiczne mechanizmy. Autorka wyjaśniając pojęcie mowy nienawiści w kontekście stereotypu i dyskryminacji omawia główne koncepcje socjologiczne i psychologiczne wyjaśniające sytuacyjne, kulturowe i podmiotowe przyczyny mowy nienawiści, a także opisuje stan stan psychiczny osób używających mowy nienawiści oraz ich ofiar.

O zasadzie równości jako normie konstytucyjnej, a także treści i ograniczeniu tej zasady napisała Anna Patalon. W artykule zatytułowanym Zasada równości wobec prawa w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w Polsce Autorka wskazuje na równość prawną jako jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa. Akcentując obecność tej zasady w międzynarodowych prawach człowieka, jak również w liberalnych i demokratycznych konstytucjach poszczególnych krajów, opisuje ją (jej istotę i treść) z perspektywy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w Polsce.

Problemem bezrobocia osób niepełnosprawnych w kontekście ich sprzężonego wykluczenia zajęła się Magdalena Hinc-Wirkus w artykule zatytułowanym Uczestnictwo w społeczeństwie osób z niepełnosprawnością – aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnością intelektualną. Autorka przywołując wyniki badań prowadzonych w tym zakresie, koncentruje uwagę czytelnika na aktualnym rozmiarze bezrobocia wśród osób niepełnosprawnych intelektualnie, ukazując jednocześnie możliwościach realnego przeciwdziałania marginalizowaniu osób niepełnosprawnych na rynku pracy.

Część tomu zatytułowana Seksualność i tożsamość obejmuje 5 rozdziałów. Otwiera ją tekst Marcina Welenca pod tytułem Szkoła i męskość w okresie ustrojowej transformacji w Polsce. Autor korzysta z idei nakreślonych przez Pierre’a Bourdieu, by analizować zjawisko uprzedzeń i akceptacji wobec mniejszości seksualnych oraz rolę jaką w tym procesie odgrywa współczesna polska szkoła.

Dyskryminacja ze względu na płeć jest zagadnieniem, którym zajmują się Justyna Ratkowska-Pasikowska oraz Sławomir Pasikowski. Autorzy w artykule zatytułowanym Dyskryminacja ze względu na płeć. Rozwiązania metodologiczne w badaniach empirycznych z udziałem dzieci skupiają się jednak nie na samym zjawisku, lecz na sposobach i środkach, jakie stosowane są w badaniach nad dyskryminacją ze względu na płeć z udziałem dzieci. Prezentacja wyników obserwacji jaką prowadzili daje wgląd w światowe trendy w tym zakresie.

Mity i stereotypy na temat przemocy seksualnej oraz ich rola we wtórnym wiktymizowaniu ofiar są przedmiotem analiz Agnieszki Ewy Łyś. W tekście zatytułowanym Mity i stereotypy na temat przemocy seksualnej – geneza, konsekwencje, wyzwania zaprezentowane zostało zjawisko akceptacji mitu gwałtu, jego bezpośrednie i wtórne konsekwencje oraz środki, jakie są wykorzystywane w redukowaniu tego zjawiska.

Artykuł pod tytułem Potrzeba kształcenia psychologów i lekarzy w zakresie psychologii i seksuologii LGBT stanowi wynik wspólnej pracy Wojciecha Oronowicza, Piotra Kotkowskiego, Karoliny Radomskiej, Adama Siwiaka, Karoliny Rogowskiej i Piotra Serafina. Tekst poświęcony jest kwestii kształcenia w zakresie psychologii i seksuologii LGBT. Autorzy wykazują ryzyko powstawania i utrwalania się nietolerancji wobec osób nieheteroseksualnych wśród psychologów i lekarzy. Zaprezentowana przez nich propozycja strategii uczenia się miałaby służyć wspomaganiu działań redukujących uprzedzenia u psychologów i lekarzy pracujących z osobami ze środowisk LGBT.

Tę część zamyka artykuł Łukasza Androsiuka zatytułowany Przyjemność kontrolowana. Wokół kategorii władzy, płci, autorytetu, oporu w kontekście badań ludologicznych. Tekst ten nie zawiera bezpośrednich odniesień do problematyki tożsamości i seksualności w kontekście nierówności społecznych. Mimo to, jest on wartościowy dla dyskusji jaka toczy się wokół tych zagadnień. Autor dowodzi bowiem dwustronnych korzyści dla mariażu, jaki sam postuluje pomiędzy pedagogiką a praktyką i teorią gier komputerowych. Podstawowym mechanizmem, do jakiego Autor odwołuje się w swej argumentacji, jest przyjemność oraz jej poszukiwanie i osiąganie. To ono może stanowić instrument transmisji wartości i wzorów.

W części trzeciej, zatytułowanej Edukacja i szkoła – procesy wychowania, opieki i kształceniaznajduje się 6 rozdziałów. W pierwszym, zatytułowanym Pedagogika slow strategią działania w edukacji równościowej, Szymon Dąbrowski podejmuje interesującą i mało znaną na gruncie polskim problematykę pedagogiki (po)wolności, w logice myślenia której upatruje szans dla dobrze i mądrze realizowanej edukacji równościowej, gdzie zarówno roszczenia, jak i prawa każdego, są nie tylko deklarowane, ale przede wszystkim realizowane w praktyce społecznej i edukacyjnej.

Agnieszka Łagoda w artykule zatytułowanym Edukacja równościowa jako niezbędny element edukacji obywatelskiej i wychowania do tolerancji – szanse / możliwości / wyzwania w dobie kryzysu migracyjnego, udowadnia, żeedukacja równościowa stanowi dziś niezbędną podstawę naszej socjalizacji i wychowania – zwłaszcza w dobie kryzysu migracyjnego i pojawiających sie tendencji ultranacjonalistycznych – gdy konfrontacja z Innym nowym często nie ma wiele wspólnego już nie tylko z akceptacją i otwartością, ale także z godnością i szacunkiem.

Grzegorz Piekarski podejmując rozważania o aktualnej rzeczywistości polskiej przestrzeni społecznej wskazuje na heteroseksualność jako normę pozwalającą osobom nieheteronormatwynym zaistnieć jednie na warunkach określonych dla tych i przez tych, którzy ją spełniają. W artykule zatytułowanym Postkolonialne kody polskiej kultury a szkoła walcząca o równość, Autor przywołując wyniki badań i odnosząc się do rozważań teoretycznych wskazuje na „uczulenia” wobec różnic płciowych i rodzajowych w polskiej kulturze, które znacząco determinują pedagogikę i dyskurs edukacyjny skupiony wokół homoseksualnie zorientowanych kobiet, mężczyzn, osób biseksualnych i transpłciowych.

Problematyka współcześnie realizowanego procesu edukacyjnego odniesionego do środowiska społeczno-kulturowego znajduje kontynuację w artykule Jolanty Maciąg zatytułowanym „Czy jest możliwe?” Autonomiczne współbytowanie nauczyciela i ucznia w młodszym wieku szkolnym w warunkach neoliberalnej rzeczywistości. Autorka zauważa, że uczennicom i uczniom potrzebny jest jasny, niezmitologizowany przekaz w formie opracowanego i zwerbalizowanego humanistycznego drogowskazu ze strony ludzi nauki, a przede wszystkim nauczycieli/pedagogów. Z tego powodu w artykule podejmuje zagadnienie kształtowania autonomicznych relacji między nauczycielem i uczniem ze wskazaniem na etap edukacji wczesnoszkolnej rozumianej jako uznanie podmiotowości i prawa do emancypacyjnego współbytowania.

W artykule zatytułowanym Sytuacja szkolna dziecka z otyłością Dorota Kiełb-Grabarczyk zwraca uwagę na społeczne funkcjonowanie uczennic i uczniów z otyłością. Autorka na podstawie literatury i najnowszych wyników badań wyróżnia znaczące czynniki w napiętnowaniu osób z nadmierną masą ciała, a następnie kierując uwagę czytelnika na mowę nienawiści, zarówno kadry szkolnej jak szkolnych kolegów i koleżanek wobec otyłego dziecka, wskazuje na jej rolę w kształtowaniu samopoczucia dziecka w społeczności szkolnej, na jego osobisty stosunek do nauczycieli i kolegów, zaangażowanie w naukę i życie społeczne szkoły, a w konsekwencji na rozwijanie własnego potencjału.

Tomasz Dobrowolski w tekście zatytułowanym Tolerancja wobec niepełnosprawności we wczesnej edukacji przekonuje, że okres wczesnej edukacji jest dobrym momentem na świadome organizowanie procesu wychowawczego pod kątem kształtowania postaw tolerancyjnych. Autor uwypukla przy tym rolę nauczyciela, który nierzadko stając się na tym etapie autorytetem dla uczniów i uczennic, stanowi dla nich wyznacznik postępowania.

W kolejnej – czwartej – części,Natura i kultura, znajduje się 5 rozdziałów. Pierwszy, autorstwa Agnieszki Zalewska-Meler, zatytułowany Chronić siebie – odtrącić chorego. Dyskryminacja w dyskursie społecznym o zdrowiu, odnosi się do kwestii indywidualnych i zbiorowych postaw wobec osób chorych. Autorka wyjaśniając pojęcia marginalizacji, izolacji, napiętnowania, segregacji, wykluczenia i dyskryminacji czyni to w kontekście analizy jednostkowego i grupowego postępowania wobec chorych. W ten sposób zyskuje podstawę do upominania się nie tylko o medyczne, ale także o społeczne „uzdrowienie chorego”.

W kolejnym rozdziale, zatytułowanym Wobec śmierci wszyscy równi – z wychowania ku niej… wykluczeni. Wokół pedagogiki śmierci Marta Anna Sałapata stara się wyjaśnić naturę i przyczyny zjawiska wykluczenia dzieci z procesu społecznego doświadczania śmierci. Autorka podkreśla egalitarny charakter tego zjawiska oraz stara się zidentyfikować środki i obszary, które mogą być pomocne w przygotowywaniu nauczycieli do współtowarzyszenia swoim podopiecznym w przeżywaniu śmierci.

Kwestia odmienności kulturowej jest przewodnim tematem tekstu Marty Glinieckiej. W artykule zatytułowanym Inny czy obcy? Postawa studentów wobec odmienności kulturowej Autorka koncentruje uwagę na postawach studentów wobec zjawiska wielokulturowości w dobie intensywnego rozwoju komunikacji elektronicznej. Zaskakuje tezą, że przyjmowanie założenia o naturalnym wzroście otwartości na odmienność kulturową w dobie rosnących możliwości w zakresie komunikacji nie musi odpowiadać faktycznej relacji między tymi procesami.

Reprezentacje wzorców kultury ciała były przedmiotem badań empirycznych, jakie wśród młodzieży szkolnej przeprowadziła Marta Małecka. Autorka w artykule zatytułowanym O potrzebie edukacji cielesnej w polskiej szkole. Reprezentacje wzorów kultury ciała młodzieży szkolnej, czyli (po)między normą a działaniem – raport z badań własnych pokazała, w jakim stopniu reprezentacje młodzieży pokrywają się z przyjętą przez nią za punkt odniesienia klasyfikacją typów somatycznych Floriana Znanieckiego. Wyniki badań, jak postuluje Autorka, mogą być podstawą budowania programów edukacyjnych dotyczących ciała, które w kulturze polskiej szkoły jest nadal marginalizowane.

O kulturze mniejszości etnicznej pisze Telimena Ryta w tekście zatytułowanym Od wstydu do dumy – o identyfikacji kulturowej Kaszubów. Autorka koncentruje szczególną uwagę na zagadnieniach tożsamość i przynależność jednostki do grupy etnicznej odwołując się do przykładu populacji Kaszubów. Odnosi się przy tym do kontekstu globalizacji i procesów integracyjnych zachodzących w świecie.

14526102320_Nierownosci społeczne. W trosce o otwarcia horyzontów edukacji

Zbiór scenariuszy lekcji, warsztatów, debat pod redakcją Laury Koby, Bogdana Drozdowicza i Katarzyny Błasińskiej

SPIS TREŚCI:

  1. Czy znam swoje prawa – Laura Koba

  2. Kto naruszył prawa człowieka? Przypadek 16-latki Polki – Laura Koba

  3. Prawa dziecka przed sądem – Laura Koba

  4. Mowa nienawiści, czyli o granicach wolności słowa? – Anna Dąbrowska

  5. Moja wolność, moja decyzja, moja odpowiedzialność – Piotr Skrzypczak

  6. Prawo do nauki – Małgorzata Ciechanowska, Jacek Ciechanowski

  7. Edukacja międzykulturowa – różnice międzykulturowe – Katarzyna Błasińska

  8. Dialog zamiast pięści – Bogdan Drozdowicz

  9. Nic się przecież nie stało! Koleżanka jest chora – Bogdan Drozdowicz

14526107100_Od mowy nienawiści, poprzez tolerancję, do porozumienia

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *